Абдулло Мамадамон
Аннотатсия:
Бехатарӣ, эътимоднокии механикӣ ва самаранокии экологии нақлиёти автомобилӣ дар шароити кӯҳӣ одатан ҳамчун масъалаҳои алоҳида дар асоси меъёрҳои гуногун омӯхта мешаванд. Бо барқкунонии васеи парки нақлиётӣ чунин тақсимшавӣ пояи илмиро гум мекунад, зеро як механизми физикӣ, яъне дараҷаи пур шудани нигоҳдоранда ҳангоми боздории рекуперативӣ, ҳамзамон сарбориҳои гармии боздории фриксионӣ, эътимоднокии қисмҳо ва сатҳи партовҳои ғайрифаъоли (non-exhaust) зарраҳоро муайян мекунад. Дар тадқиқот чаҳор самти ҳамбаста дар доираи як мафҳуми ягона муттаҳид шудаанд, ки дар он масофаи критикии тамомшавии рекуператсия ҳамчун параметри системасози байнисоҳавӣ баромад мекунад. Дар асоси омори расмии садамаҳои нақлиётӣ дар Ҷумҳурии Тоҷикистон барои солҳои 2016–2025, ки афзоиши фавти одамонро ба андозаи 50,6 % ҳангоми устувор мондани шумораи садамаҳо собит мекунад, ва тадқиқотҳои табиии 117 шина исбот карда шуд, ки барои воситаи нақлиёти боркаши сангинвазн батарея пас аз 6,9–13,8 км фуруд омадан иқтидори қабули зарядро гум мекунад. Пас аз он, тамоми сарбории боздорӣ ба механизмҳои фриксионӣ мегузарад. Ҳамин меъёр таносуби партовҳои ғайрифаъоли автомобилҳои барқиро бо партовҳои муҳаррики дарунсӯз муайян мекунад. Модели пешниҳодшуда имкон медиҳад, ки ҷойгиркунии инфрасохтори заряддиҳӣ аз рӯи ҳадди ақали профили сатҳи заряд ба таври илмӣ асоснок карда шавад.
Калидвожаҳо: воситаҳои нақлиёти кӯҳӣ; бехатарии амалиётӣ; эътимоднокӣ; партовҳои даври пурра; боздории рекуперативӣ; воситаи нақлиёти барқӣ; инфрасохтори заряддиҳӣ; Ҷумҳурии Тоҷикистон.

